2026 წლის 9 ოქტომბერს დონალდ ტრამპმა ვლადიმირ პუტინთან სატელეფონო საუბრის შემდეგ გამოაცხადა შეთანხმება რუსული დიზელის ამერიკულ და მსოფლიო ბაზრებზე მიწოდების შესახებ.
იმავე დღეს აშშ-ის ფინანსთა სამინისტრომ ამ მიწოდებისთვის სანქციებიდან დროებითი გამონაკლისი დაუშვა.
სრული კომერციული კონტრაქტი გამოქვეყნებული არ არის.
რა საწვავზეა საუბარი?
საუბარია რუსეთში წარმოებულ დიზელის საწვავზე - უკვე გადამუშავებულ ნავთობპროდუქტზე. აშშ-ის მიერ გაცემული ნებართვა კონკრეტულად დიზელს ეხება და არა მთლიანად რუსული ნავთობის, ბენზინის ან ბუნებრივი აირის იმპორტს.
რა მოცულობის მიწოდება გამოცხადდა?
ტრამპის განცხადების მიხედვით, რუსული დიზელი ამერიკულ და საერთაშორისო ბაზრებს ეტაპობრივად უნდა მიეწოდოს:
პირველი ეტაპი: 300 ათას ტონაზე მეტი - დაუყოვნებლივ
მეორე ეტაპი: დამატებით 500 ათასი ტონა - 2026 წლის ნოემბერში
მესამე ეტაპი: დამატებით 1 მილიონი ტონა
ამის შემდეგ დამატებით 3 მილიონი ტონა მოკლე პერიოდში; ზუსტი კალენდარი არ დასახელებულა.
ნებართვა მოქმედებს 2027 წლის 7 აპრილის 00:01 საათამდე, აშშ-ის აღმოსავლეთის დროით.
რატომ მიიღო ტრამპმა ეს გადაწყვეტილება?
მისი გამოცხადებული მიზანია დიზელის გაძვირების შეჩერება, განსაკუთრებით ამერიკელი ფერმერებისა და სატვირთოს მძღოლებისთვის. დიზელი ტვირთების გადაზიდვისა და სოფლის მეურნეობის მნიშვნელოვანი საწვავია, ამიტომ მისი გაძვირება სხვა საქონლის ფასებზეც აისახება. Reuters ამ ნაბიჯს 3 ნოემბრის კონგრესის არჩევნების წინ ფასების შემცირების მცდელობასაც უკავშირებს.
რუსეთმა რა განაცხადა?
პუტინმა ამერიკულ და მსოფლიო ბაზრებზე ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების მიწოდებისთვის მზადყოფნა დაადასტურა. ვიცე-პრემიერმა ალექსანდრ ნოვაკმა კი განაცხადა, რომ რუსეთი დიზელის ექსპორტზე საკუთარ შეზღუდვებს დაგეგმილზე ადრე მოხსნიდა და აშშ-ში მიწოდება შესაძლოა უკვე ოქტომბერში დაწყებულიყო. ეს რუსეთის მხრიდან ცალკე ნაბიჯია - ამერიკული ნებართვა თავისთავად რუსეთის საექსპორტო აკრძალვას ვერ აუქმებს.
რა რჩება უცნობი?
საჯაროდ არ დასახელებულა საწვავის ფასი, კონტრაქტის საერთო ღირებულება, კონკრეტული ამერიკელი მყიდველები, გადახდის პირობები და თითოეული ტვირთის ჩასვლის თარიღი. AP-ის ინფორმაციით, თეთრ სახლს ამ კითხვებზე თავდაპირველად პასუხი არ გაუცია. მოძიებული წყაროებით პირველი ტვირთის აშშ-ში ჩასვლაც ჯერ არ დასტურდება.
თავად ფაქტს ფართო გამოხმაურება მოჰყვა.
ჩაკ შუმერი, ჯინ შაჰინი და ელიზაბეთ უორენი, დემოკრატი სენატორები 9 ოქტომბრის ერთობლივ განცხადებაში გადაწყვეტილებას უწოდეს:
„უკრაინის, ჩვენი ევროპელი მოკავშირეებისა და ამერიკის ეროვნული უსაფრთხოების სრული ღალატი“.
მათი შეფასებით, ტრამპი საწვავის გაძვირებისა და საკუთარი პოლიტიკური პრობლემების მოგვარებას პუტინთან შეთანხმებით ცდილობს, მაშინ როცა კონგრესმა ახლახან რუსეთის სამხედრო შემოსავლების შესამცირებელი კანონმდებლობა მიიღო.
დონ ბეიკონი, რესპუბლიკელი კონგრესმენი:
ბეიკონი ამბობს, რომ ახლა რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების გამოყენების დროა:
„პუტინის სამხედრო მანქანის მოსაჭერად და არა დიქტატორის დასაჯილდოებლად“.
მისი კრიტიკის არსია: მოსკოვისთვის დამატებითი შემოსავლის მიცემა მიუღებელია, როცა რუსეთი უკრაინელ მშვიდობიან მოქალაქეებს კვლავ ესხმის თავს. ეს გამოხმაურება Reuters-მა გაავრცელა.
დონ ბეიერი, დემოკრატი კონგრესმენი:
გადაწყვეტილებას აღმაშფოთებელი უწოდა. მისი აზრით, შეცდომა იყო ტრამპისთვის დამატებითი სატარიფო უფლებამოსილების მიცემა იმ იმედით, რომ მას უკრაინის დასახმარებლად გამოიყენებდა - პრეზიდენტი ახლა რუსეთის ენერგეტიკულ სექტორზე შეზღუდვებს ამსუბუქებს.
მაიკლ ლინჩი, Energy Policy Research Foundation AP-ს უთხრა:
„ეს „ტიტანიკზე“ შეზლონგების გადაადგილებას ჰგავს“.
მისი არგუმენტია, რომ თუ რუსეთი არსებულ დიზელს ამერიკისკენ გადაამისამართებს, სხვა მომხმარებლებს მისი სხვაგან შეძენა მოუწევთ. მიწოდების ასეთი გადანაწილება გლობალურ დეფიციტს მნიშვნელოვნად ვერ აღმოფხვრის.
კლეიტონ სიგლი, CSIS-ის ენერგეტიკის სტრატეგი:
მისი შეფასებით, შეთანხმება ამერიკასა და ევროპაში ფასებს მნიშვნელოვნად ვერ დაწევს, რუსეთს კი შემოსავლებზე დაწესებულ წნეხს შეუმსუბუქებს. დამატებით აღნიშნავს, რომ მოსკოვს ზამთრის წინ ზაფხულის ტიპის დიზელის გაყიდვაც აწყობს.
Reuters-ის ცნობით, განცხადების შემდეგ აშშ-ში დიზელის ფიუჩერსები თითქმის 5%-ით დაეცა; ეს ჯერ ბენზინგასამართ სადგურებზე ხანგრძლივ გაიაფებას არ ნიშნავს.
როგორ გააშუქა დასავლურმა მედიამ
AP გადაწყვეტილებას ამერიკის პოლიტიკის მკვეთრ შემობრუნებად აღწერს და ნოემბრის არჩევნების წინ საწვავის ფასების შემცირების მცდელობას უკავშირებს.
Le Monde აქცენტს აკეთებს იმაზე, რომ ტრამპმა ამერიკელი ფერმერებისა და გადამზიდავების ინტერესები უკრაინაზე ზეწოლის პოლიტიკაზე წინ დააყენა. გამოცემა ასევე განიხილავს, როგორ შეიძლება რუსეთთან ეკონომიკურმა შეთანხმებებმა ომის დასრულებისთვის არსებული ბერკეტები შეასუსტოს.
კაია კალასი, ევროკავშირის საგარეო პოლიტიკის უმაღლესი წარმომადგენელი:
10 ოქტომბერს განაცხადა, რომ რუსულ დიზელზე სანქციების შეჩერება მოსკოვს ომის საწარმოებლად დამატებით შემოსავალს აძლევს. მისი გზავნილია, რომ ევროპა რუსეთზე ზეწოლას არ შეამსუბუქებს.
პეტერი ორპო, ფინეთის პრემიერ-მინისტრი Yle-სთან საუბარში შეთანხმებას უწოდა:
„დიდი იმედგაცრუება“.
მისი შეფასებით, გარიგება პუტინის სამხედრო ხაზინას ფულს შემატებს, მაშინ როცა მისი რეალური ეკონომიკური ეფექტი და რუსეთის შესაძლებლობა, დაპირებული დიზელი მიაწოდოს, გაურკვეველია.
ევროკომისია:
კომისიამ ცალკე განაცხადა, რომ ევროპას რუსეთის ენერგორესურსებზე გადაჭარბებული დამოკიდებულების ფარული ფასი კარგად ახსოვს და რუსეთის ომის დაფინანსება არ სურს. ამავე დროს, მოუწოდა ცეცხლის შეწყვეტისკენ, რომელიც უკრაინასა და რუსეთში ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურასა და სურსათის გლობალურ მიწოდებას დაიცავდა.
| სარეკლამო ადგილი - 11 650 x 60 |