BBC-ის ინფორმაციით, რუსეთი 2026 წლის ზაფხულის ბოლოდან უკრაინაზე თავდასხმებისას ახალ ფრთოსან რაკეტას „ფილინს“ იყენებს. იგი შედარებით მცირე ზომისაა და, სავარაუდოდ, ძვირადღირებულ ტრადიციულ ფრთოსან რაკეტებზე იაფიც.
რაკეტის შესახებ სრული ინფორმაცია ჯერ არ არსებობს. ინტერნეტში გავრცელდა სავარაუდოდ ჩამოგდებული „ფილინის“ დაზიანებული ნაწილის ფოტო, ხოლო 22 ოქტომბერს უკრაინის თავდაცვის სამინისტროს მთავარმა სადაზვერვო სამმართველომ მისი აგებულების, ელექტრონული კომპონენტებისა და ძრავის შესახებ მონაცემები გამოაქვეყნა.
სამხედრო ექსპერტების მთავარი შეფასება ასეთია: თუ რუსეთი „ფილინის“ დიდი რაოდენობით წარმოებას შეძლებს, ამ რაკეტებმა უკრაინის საჰაერო თავდაცვაზე ზეწოლა მნიშვნელოვნად შეიძლება გაზარდოს.
რას წარმოადგენს „ფილინი“
უკრაინის სამხედრო დაზვერვის მონაცემებით, რაკეტა მოსკოვის სამეცნიერო-საწარმოო გაერთიანება „მოლნიამ“ შეიმუშავა. ეს კომპანია „ტაქტიკური სარაკეტო შეიარაღების“ კორპორაციის ნაწილია.
„ფილინი“ მცირე ზომის ფრთოსანი რაკეტაა, რომელსაც ტურბორეაქტიული ძრავა აქვს. მისი გაშვება ხმელეთზე განთავსებული დანადგარიდან, სასტარტო ამაჩქარებლის გამოყენებით ხდება.
უკრაინული დაზვერვის მიერ გამოქვეყნებული სავარაუდო მონაცემებია:
- მაქსიმალური სიჩქარე - საათში 800 კილომეტრამდე;
- მოქმედების მანძილი - დაახლოებით 1 200 კილომეტრი;
- ფრენის სიმაღლე - 200 მეტრზე დაბალი ნიშნულიდან ექვს კილომეტრამდე;
- საბრძოლო ქობინი - 50 ან 100 კილოგრამი.
ეს მაქსიმალური გამოცხადებული პარამეტრებია და არა დამოუკიდებელი გამოცდის შედეგად დადასტურებული მაჩვენებლები. უცნობია, შეუძლია თუ არა რაკეტას ერთდროულად მაქსიმალური სიჩქარის, მანძილისა და საბრძოლო ტვირთის შენარჩუნება.
რით განსხვავდება „შაჰედებისა“ და „გერანებისგან“
რუსეთის მიერ გამოყენებული „გერანის“ ოჯახის აპარატები თავდაპირველად შედარებით ნელი, დგუშიანი ძრავის მქონე კამიკაძე-დრონები იყო. მოგვიანებით მათ უფრო სწრაფი, რეაქტიული ვერსიებიც დაემატა.
„ფილინი“ კი თავიდანვე ფრთოსან რაკეტად შეიქმნა. შესაბამისად, იგი:
- უფრო სწრაფია;
- უფრო მანევრულია;
- ძალიან დაბალ სიმაღლეზე შეუძლია ფრენა;
- „შაჰედზე“ უფრო მძიმე ქობინი გადააქვს;
- მასობრივი გაშვებისთვის სპეციალური „დრონპორტი“ არ სჭირდება.
უკრაინის პრეზიდენტის მრჩეველი სერგეი ბესკრესტნოვი, მეტსახელად „ფლეში“, ამბობს, რომ რუსეთის სამომავლო გეგმა შეიძლება არა უბრალოდ რეაქტიული „შაჰედების“, არამედ სწორედ იაფი ფრთოსანი რაკეტების განვითარება იყოს.
მისი აზრით, ასეთი იარაღის მთავარი უპირატესობა ისაა, რომ ძირითადი ნაწილების წარმოება რუსეთშია შესაძლებელი.
რუსული ძრავა და უცხოური ელექტრონიკა
„ფილინი“ იყენებს მცირე ზომის R-500 გაზტურბინულ ძრავას, რომელსაც რუსული კომპანია „რეინოლდსი“ აწარმოებს.
მსგავსი ძრავა გამოიყენება სხვა ახალ რუსულ იარაღშიც:
- С-71К „კოვერის“ ტიპის „ჰაერი–ხმელეთის“ რაკეტაში;
- С-71М „მონოქრომის“ საავიაციო ბარაჟირებად საბრძოლო აპარატში.
ეს რუსეთისთვის მნიშვნელოვანია, რადგან ადრინდელ რეაქტიულ „გერანებსა“ და „ბანდეროლებში“ ჩინური წარმოების ძრავები გამოიყენებოდა. ისინი ფორმალურად სამოქალაქო პროდუქტად იყიდებოდა და მათი მიწოდება საგარეო სანქციებსა და ექსპორტის კონტროლზე იყო დამოკიდებული.
თუმცა „ფილინი“ მთლიანად რუსული მაინც არ არის. უკრაინის დაზვერვამ მის ელექტრონულ სისტემაში უცხოური წარმოების დეტალები აღმოაჩინა — მათ შორის:
- 35 ამერიკული კომპონენტი;
- 22 ჩინური კომპონენტი.
ეს აჩვენებს, რომ რუსეთის სამხედრო მრეწველობა თანამედროვე ელექტრონიკის ნაწილში კვლავ უცხოურ ბაზაზეა დამოკიდებული. თუმცა მხოლოდ კომპონენტების წარმოშობის დადგენა არ ნიშნავს, რომ მათი რუსეთში მოხვედრის შეჩერება მარტივი იქნება — მიწოდება შესაძლებელია შუამავალი კომპანიებისა და მესამე ქვეყნების გავლითაც.
რატომ არის „ფილინი“ სახიფათო
1. ძალიან დაბალ სიმაღლეზე დაფრინავს
ფრთოსან რაკეტას შეუძლია მიჰყვეს მიწის რელიეფს და რადარების ხილვადობის არეალში მოულოდნელად გამოჩნდეს.
რადარის მოქმედებას დედამიწის სიმრუდე და ბუნებრივი თუ ხელოვნური დაბრკოლებები ზღუდავს. ამიტომ დაბლა მფრენი რაკეტის შემთხვევაში მცირდება დრო:
- მის აღმოსაჩენად;
- სამიზნის კოორდინატების გადასაცემად;
- შესაბამისი იარაღის გასააქტიურებლად;
- რაკეტის გასანადგურებლად.
2. დამჭერ დრონებზე სწრაფია
საათში 800 კილომეტრამდე გამოცხადებული სიჩქარე ნიშნავს, რომ უკრაინის მიერ „შაჰედების“ წინააღმდეგ გამოყენებულ შედარებით ნელ დამჭერ დრონებს „ფილინთან“ მიახლოება გაუჭირდებათ.
თუმცა იგი თანამედროვე საზენიტო რაკეტებზე სწრაფი არ არის. ტექნიკურად უკრაინის ავიაციასა და საჰაერო თავდაცვის სისტემებს მისი ჩამოგდება შეუძლიათ. პრობლემა უფრო აღმოჩენის დროში, შესაბამისი იარაღის ხელმისაწვდომობასა და ერთი განადგურების ფასშია.
3. უფრო მძიმე ქობინი აქვს
100-კილოგრამიანი საბრძოლო ნაწილი დიდი ფრთოსანი რაკეტების ქობინებზე მცირეა, მაგრამ „გერანების“ ტვირთს დაახლოებით ორჯერ აღემატება.
ასეთი ქობინი შეიძლება მნიშვნელოვანი ზიანის მისაყენებლად საკმარისი იყოს:
- ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურისთვის;
- სამხედრო საწყობებისთვის;
- ქარხნებისა და საწარმოო მოედნებისთვის;
- სატრანსპორტო და ლოგისტიკური ობიექტებისთვის.
4. ელექტრონული ჩახშობის მიმართ შედარებით გამძლეა
უკრაინის დაზვერვის ცნობით, „ფილინში“ გამოყენებულია „კომეტას“ ტიპის 16-არხიანი, ხელშეშლისგან დაცული თანამგზავრული სანავიგაციო მოდული.
ამას ემატება ინერციული ნავიგაცია, რომელიც რაკეტას კურსის შენარჩუნების საშუალებას თანამგზავრული სიგნალის დაკარგვის შემთხვევაშიც აძლევს. ამიტომ მხოლოდ GPS-ის ან სხვა სანავიგაციო სიგნალის ჩახშობა რაკეტის გასაუვნებელყოფად შეიძლება საკმარისი არ აღმოჩნდეს.
5. შეიძლება შედარებით იაფი იყოს
რაკეტის კონსტრუქციაში გამოყენებულია კომპოზიტური მასალები, ზოგიერთი დეტალი კი 3D-ბეჭდვის საშუალებით მზადდება. ელექტრონიკის სხვა იარაღთან გაერთიანებამაც შეიძლება წარმოების ღირებულება შეამციროს.
თუმცა ჯერ დადასტურებული არ არის:
- სინამდვილეში რამდენი ღირს ერთი „ფილინი“;
- რამდენ რაკეტას აწარმოებს რუსეთი;
- რამდენად სწრაფად შეიძლება წარმოების გაფართოება;
- მზადდება თუ არა იგი უკვე ასეულობით ან ათასობით ერთეულად.
ამიტომ „იაფი და მასობრივი რაკეტა“ ამ ეტაპზე შესაძლო პერსპექტივაა და არა საბოლოოდ დადგენილი ფაქტი.
როგორ შეიძლება მისი ჩამოგდება
„ფილინი“ დაუმარცხებელი იარაღი არ არის. მის წინააღმდეგ შეიძლება გამოიყენონ:
- საზენიტო-სარაკეტო კომპლექსები;
- საბრძოლო თვითმფრინავები;
- მცირე და შედარებით იაფი მართვადი რაკეტები;
- სწრაფმსროლელი საზენიტო ქვემეხები;
- მრავალდონიანი რადარული და საჰაერო გაფრთხილების სისტემა.
თვითმფრინავებს შეუძლიათ ფრთოსანი რაკეტები დასაცავი ობიექტებისგან მოშორებით ჩამოაგდონ. მაგრამ აქ ეკონომიკური პრობლემა ჩნდება: თუ იაფ „ფილინს“ ძვირადღირებული და დეფიციტური AIM-9 Sidewinder-ის მსგავსი რაკეტით გაანადგურებენ, თავდაცვას შესაძლოა წარმატებული სამხედრო, მაგრამ წამგებიანი ფინანსური გაცვლა გამოუვიდეს.
ერთ-ერთ შესაძლო საშუალებად BBC ასახელებს ამერიკულ APKWS-ს - ლაზერული დამიზნების სისტემას, რომელიც ჩვეულებრივ უმართავ რაკეტას შედარებით იაფ, მაღალი სიზუსტის საბრძოლო საშუალებად გარდაქმნის.
რამდენად შეუძლია „ფილინს“ ომის სურათის შეცვლა
სტატიის მთავარი დასკვნა ფრთხილია: რამდენიმე საცდელი ნიმუშის არსებობა და შთამბეჭდავი გამოცხადებული მახასიათებლები ჯერ არ ადასტურებს, რომ რუსეთს ასეთი რაკეტების რეგულარულად და დიდი რაოდენობით წარმოება შეუძლია.
მთავარი უცნობებია:
- რეალური ფასი;
- საწარმოო შესაძლებლობები;
- თვეში გამოშვებული რაკეტების რაოდენობა;
- საბრძოლო გამოყენების სიხშირე;
- რამდენად შეესაბამება გამოცხადებული მახასიათებლები რეალობას.
თუ „ფილინი“ მართლაც იაფი აღმოჩნდა და რუსეთმა მისი დიდ პარტიებად წარმოება შეძლო, მაშინ ამ რაკეტებს ერთდროულად გამოიყენებს:
- „შაჰედებთან“ და სხვა დრონებთან;
- ჩვეულებრივ ფრთოსან რაკეტებთან;
- ბალისტიკურ რაკეტებთან.
ამგვარი შერეული მასობრივი შეტევის დროს უკრაინა იძულებული იქნება საჰაერო თავდაცვის შეზღუდული რაკეტები და სხვა საშუალებები მრავალი განსხვავებული საფრთხის წინააღმდეგ გადაანაწილოს. სწორედ ამ შემთხვევაში შეიძლება „ფილინმა“ უკრაინის საჰაერო თავდაცვისთვის სერიოზული, სისტემური პრობლემა შექმნას.
თუ წარმოება მცირე რაოდენობით დარჩება, იგი დამატებითი სახიფათო იარაღი იქნება, მაგრამ საჰაერო ომის საერთო სურათს, სავარაუდოდ, ვერ შეცვლის.
მარტივად რომ შევაჯამოთ
„ფილინის“ მთავარი საფრთხე მისი უნიკალური სიმძლავრე კი არა, ფასის, სიჩქარის, მოქმედების მანძილისა და შესაძლო მასობრივი წარმოების ერთობლიობაა.
ანუ მთავარი კითხვა არ არის მხოლოდ შეუძლია თუ არა უკრაინას მისი ჩამოგდება. შეუძლია. მთავარი კითხვაა: რამდენი ძვირადღირებული საზენიტო რაკეტის დახარჯვა მოუწევს უკრაინას, თუ რუსეთი იაფი „ფილინების“ ასეულობით გაშვებას შეძლებს?
წყარო:BBC რუსული სამსახური
| სარეკლამო ადგილი - 11 650 x 60 |
